Historia Jarocina

10Jarocin wzmiankowany jest jako miasto w 1257 roku i był kolejno siedzibą Jarockich, Komorskich, Przyjemskich, Dobczyńskich i od 1661 roku do roku 1945 Radolińskich. Radolińscy herbu Leszczyc wywodzili się z Radoliny w powiecie konińskim i należeli do niezbyt zamożnej szlachty. Pierwszy wybił się Andrzej (zm. 1681), kolejno pisarz grodzki kaliski, surogator poznański, wreszcie kasztelan krzywiński. Zgromadził on znaczny majątek, a po swoim wuju i opiekunie Janie Dobczyńskim został właścicielem klucza majątków z ośrodkiem w Jarocinie. Jego też potomkiem był fundator pałacu w Jarocinie Władysław Radoliński (1808-1879), jeden z najbogatszych ziemian wielkopolskich, akcjonariusz Bazaru, ożeniony z kuzynką Józefą z Radolińskich (1809-1880). Niezwykle ugodowy wobec pruskiego zaborcy otrzymał w 1836 roku tytuł hrabiowski. W roku 1840 został szambelanem. To on założył ordynację jarocińską. Niezwykle błyskotliwą karierę w służbie najpierw Prus, a potem cesarskich Niemiec zrobił jego syn Hugo Radoliński (1841-1917). Od 1884 roku był marszałkiem dworu następcy tronu, późniejszego cesarza Niemiec i króla Prus Fryderyka III. W latach 1893-1895 był posłem w Konstantynopolu, potem, w latach 1895-1901, ambasadorem niemieckim w Petersburgu, a w latach 1901-1910 w Paryżu. W roku 1888 otrzymał dziedziczny tytuł książęcy pod warunkiem posiadania ordynacji jarocińskiej, a ponieważ już bardziej czuł się Niemcem niż Polakiem, wyjednał u cesarza zgodę na zmianę nazwiska na von Radolin. Pierwszy raz żonaty w wieku 22 lat z Lucy Wakefield, córką angielskiego pułkownika i hinduskiej księżniczki, po jej śmierci ożenił się z hrabianką Joanną von Oppersdorf.

W 1939 roku właścicielem ordynacji jarocińskiej był Niemiec książę Hans Hugo von Radolin, trzeci ordynat na Jarocinie. Majątek w roku 1926 liczył 2065 hektarów, miał tartak i cegielnię.

Jarocin

9W nawiązaniu do neogotyckiej architektury wiktoriańskiej Anglii dobrze znanej fundatorowi pałacu, który wraz z królem pruskim Fryderykiem Wilhelmem III był w Anglii na ślubie królowej Wiktorii, architekt Fryderyk August Stuler, autor między
innymi rezydencji w Dębowej Łęce i Strzelcach, wzniósł w latach 1847-1853 neogotycki pałac. Fundator Władysław Radoliński był przedstawicielem starej wielkopolskiej, lecz – co było wyjątkiem wśród polskiego ziemiaństwa – szybko niemczącej się rodziny. Pierwotny pałac wzniesiony został na rzucie prostokąta, przedłużonego po obu bokach przy rozbudowach z lat 1911-1917 utrzymanych w poprzednim stylu. Część centralna, poprzedzona gankiem z balkonem, zawierająca okazały hol i wielką salę – oba pomieszczenia o podwójnej wysokości w stosunku do sąsiednich pokoi – przypomina średniowieczną wieżę bramną. Całość wieńczy krenelaż. Pałac piętrowy, nakryty płaskim dachem.
Prawdopodobnie zachowany w parku przy drodze skarbczyk to późnośredniowieczna wieża mieszkalna – pierwotna siedziba właścicieli Jarocina. Pod koniec XVIII wieku była już w bardzo złym stanie i dopiero w 1894 roku została odbudowana w formach neobarokowych. To właśnie takie wieże, często drewniane, były powszechnymi rycerskimi siedzibami w średniowieczu.

Nierzychowo

8W paskudny sposób przebudowany po wojnie i barbarzyńsko pozbawiony dekoracji dwór z 1884 roku, wzniesiony dla Romana Komierowskiego w kostiumie francuskim, pierwotnie parterowy, nakryty płaskim dachem mansardowym, z ryzalitem w części środkowej. Do dziś zachowała się tylko dolna część ryzalitu z parą kolumn w płytkiej wnęce wejścia. Dwór w pierwotnym kształcie uwieczniony został przez L. Durczykiewicza w albumie Dwory polskie w Wietkiem Księstwie Poznańskiem.

Nieżychowo w XVI wieku należało do Donaborskich, z których ostatnia Gertruda wniosła je w wianie w połowie XVI wieku Janowi Kościeleckiemu, wojewodzie sieradzkiemu. W XIX wieku własność Rydzyńskich, w tym ks. biskupa Rydzyńskiego, a potem aż do okresu międzywojennego Komierowskich. W 1881 roku i jeszcze w 1909 Nieżychowo było własnością Romana Komierowskiego, doktora obojga praw, szambelana papieskiego, posła do sejmu pruskiego i parlamentu Rzeszy. Tomasz Komierowski z Nieżychowa (ur. 1885), prezes Pomorskiego Związku Hodowców Koni został zamordowany przez Niemców w obozie przejściowym w Lipcach w 1939 roku.

W 1930 roku właścicielem Nieżychowa był Tomasz Komierowski. Majątek w 1926 roku liczył 1096 hektarów i miał gorzelnię.

Właściciele Pakosławia

7W XVI wieku w Pakosławiu był dwór obronny otoczony fosą, potem drewniany dwór parterowy. Do początku XVII wieku Pakosław należał do Awdańców Pakosławskich, których był gniazdem, następnie do Wyskota-Zakrzewskich, w latach 1764-1791 do Ignacego Wyskota-Zakrzewskiego, prezydenta Warszawy, od 1791 do Krzyżanowskich. Pierwszym z nich był Michał Krzyżanowski, fundator pałacu, który kupił Pakostaw za 166 tysięcy talarów, czyli jeden milion polskich złotych. Był on w czasach Księstwa Warszawskiego marszałkiem trybunału koronnego. Syn Michata, Józef Krzyżanowski, sprzedał Pakosław po 1831 roku księciu Acerenza-Pignatellemu. W drugiej połowie XIX wieku właścicielami Pakostawia byli Czarneccy. Na początku XX wieku Pakosław przeszedł w ręce antypolskiej Komisji Kolonizacyjnej, która wnętrza pałacu przebudowała na szkołę i protestancką kaplicę. Komisja Kolonizacyjna została powołana przez rząd pruski dla rugowania własności polskiej w zaborze pruskim. Działała w latach 1886-1918 i, co paradoksalne, w czasie jej działalności polski stan posiadania powiększył się kosztem niemieckiego, a nie odwrotnie, jak to było w zamierzeniu Prusaków.

W okresie międzywojennym Pakostaw nie był ośrodkiem dóbr ziemskich.

Pakosław

6Pięćdziesiąt tysięcy talarów kosztowała Michała Krzyżanowskiego, kasztelana międzyrzeckiego, kawalera orderu Orła Białego, budowa pięknego klasycystycznego pałacu w Pakosławiu, którą rozpoczęto w 1791 roku. Nie znamy nazwisk twórców -architekta, rzeźbiarzy ani sztukatorów. Owoce ich pracy świadczą jednak, że byli biegli w swym rzemiośle. Być może architektem był twórca pałacu w Pawłowicach i Bramy Brandenburskiej w Berlinie Karol Gotthard Langhans. Na rzucie prostokąta, z wysokim portykiem zamkniętym ścianami bocznymi z pilastrami jońskimi i dwiema jońskimi kolumnami i zwieńczonym niskim trójkątnym frontonem. Elewacja frontowa podzielona pilastrami jońskimi w wielkim porządku. Na osi – za wnęką portyku – westybul, a za nim sala rotundowa zamknięta kolistym ryzalitem od ogrodu, dwukondygnacyjna, z kolumnadą zniszczoną po drugiej wojnie światowej. Pałac wysoko podpiwniczony, z reprezentacyjnym parterem i niskim mezzaninem, nakryty dość dziwacznym dachem o zaokrąglonych połaciach.

art budynki srebrna gora laszczyn jarogniewice owinska poczatki zabiczyna g 2 art budynki g 2 karmin obudno gultowy kakolewo konin g 3 art budynki g 3 mikoszki popowo ignacewo rojeczyn wielowies mosciejewo g 4 art budynki g 4 historia jarocina jarocin nierzychowo wlasciciele pakoslawia pakoslaw g 5 art budynki g 5 polazejewo zbietka wilkowo polskie szyplow swadzim g 6 art budynki g 6 chechel obra starkowiec wolsztyn komorowo historia miasta g 7 art budynki g 7 zakrzew siedmiorogow okolica siedmiorogowa otorowo miejscowosc ossowskich g 8 art budynki g 8 dzieje zajaczkowa karczewo jablonna wlasciciele majatku pareczewo g 9 art budynki g 9 racot plan budowli redgoszcz poczatki rokosowa wloszakowice g 10 art budynki g 10 zbaszyn wyskoc pepowo chociszewice napachanie lusowko g 11 art budynki g 11 grotkowo klonowiec wazne dzieje poczatki lewkowa budowa palacu g 12 art budynki g 12 lewkow poczatki wojnowa zielona gora wojnowo uscikowo g 13 art budynki g 13 trzcinica wielkosc majatku trzebiny szczury wlasciciele dworu g 14 art budynki g 14 pomarzanowice jankowscy helenowo gutow wlasnosc kosciana g 15 art budynki g 15 bonikowo boczkow czarnotki ciolkowscy ciolkowo g 16 art budynki g 16 trebaczow stary sielec wyglad dworu wielen polnocny historia wielenia g 17 art budynki g 17 kowalew kaczkowo grocholin wyglad palacu piotrkowice g 18 art budynki g 18 poznan piotrowo nowy wlasciciel rozbudowa dworu wroniawy zelice g 19 art budynki g 19 slawin wierzbiczany swieciechowa studzieniec architektura dworow g 20 art budynki g 20 sokolowice rusko rozpetek niszczenie rezydencji wrzesnia opieszyn domy szkieletowe pod klucz wizualizacja danych na mapie wdmuchiwanie celulozy szkiełkowanie aluminium wzorcowanie siłomierza ceny transferowe dokumentacja cięcie wodą waterjet ogrodzenia panelowe cieszyn wzorcowanie dynamometru chłodnictwo pomorskie